Werkplaats Sociaal Domein Nijmegen
De Werkplaats Sociaal Domein Nijmegen richt zich op het versterken van de sociale kwaliteit in de sociale basis: de mogelijkheden voor ieder om te participeren op een manier die bij die persoon past en hem of haar goed doet.
De Werkplaats Sociaal Domein Nijmegen ondersteunt de transformatie in het sociaal domein en richt zich op de informele en formele ondersteuning van burgers in kwetsbare posities. Centraal staat het werken en leren vanuit het perspectief van de burger. De werkplaats is verbonden aan het Lectoraat Versterken van Sociale Kwaliteit van de HAN, dat primair de focus heeft op de mens als sociaal wezen: het lectoraat wil in het sociale domein aanwezig zijn waar het leven van mensen zich daadwerkelijk afspeelt, waar sociale kwaliteit tot uitdrukking komt en waar mensen sociale kwaliteit creëren.
De vier voorwaarden van sociale kwaliteit
De werkplaats werkt integraal aan de vier voorwaarden van sociale kwaliteit:
- Sociaal-economische zekerheid: basisbehoeften zoals werk, inkomen, wonen en veiligheid.
- Sociale inclusie: de toegankelijkheid en responsiviteit van groepen, organisaties en systemen.
- Sociale cohesie: verbondenheid op basis van respect, erkenning en wederkerigheid.
- Sociale empowerment: mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling en zelfbeschikking, ondersteund door sociale relaties en structuren.
Sociale kwesties zoals eenzaamheid of armoede zijn meestal de aanleiding voor een project. In de activiteiten van de werkplaats wordt zo’n kwestie steeds vertaald naar wat ze betekent voor het werken aan deze vier voorwaarden.
Op alle niveaus en met alle partijen
Werken aan sociale kwaliteit gebeurt op alle niveaus: het individu, het gezin, het sociaal netwerk, groepen, wijken, bedrijven, dorp of stad, en organisaties, structuren en systemen. En het gebeurt met alle informele en formele partijen: inwoners, volwassenen en jeugdigen, vrijwilligers, professionals, docenten, studenten, onderzoekers, ondernemers, werkgevers, managers, bestuurders en gemeenteambtenaren. Zij komen uit verschillende domeinen: welzijn, zorg, wonen, werk en inkomen, en sport. Daarbij is er aandacht voor zowel de sociale als de fysieke omgeving.
De hoe-vraag staat centraal: hoe kunnen we op al die niveaus en met al die partijen samen werken, evalueren en leren in het werken aan sociale kwaliteit? De werkplaats richt zich daarbij op de sociale basis: het geheel aan informele en formele diensten, voorzieningen en relaties in de leefomgeving van mensen. Zij kijkt hoe die sociale basis, het collectief, kan bijdragen aan de mogelijkheden van individuen om te participeren op een manier die hen goed doet en past, zodat zij ook zelf van betekenis kunnen zijn voor die sociale basis.
Thema’s
- Armoede. Met de regionale ontwikkellijn Armoede werkt de werkplaats met diverse partners en in verschillende projecten aan een perspectief voor mensen in armoede.
- Eenzaamheid. Het doorbreken van eenzaamheid is niet eenvoudig. Hoe kunnen we mensen die eenzaamheid ervaren beter ondersteunen? Daarover verscheen onder meer het handboek ‘In gesprek over eenzaamheid’.
- Ervaringsdeskundigheid. De inzet van ervaringsdeskundigen in projecten binnen gemeenten blijkt te leiden tot betere participatie van burgers in kwetsbare situaties.
- Participatie en inclusie van jongeren. Samen lerend de sociale kwaliteit van jongeren bevorderen, onder meer met Jongeren Inclusie & Participatie (JIP).
- Samen wonen in de wijk. De HAN ontwikkelde met partners de handleiding ‘In verbinding met de wijk’ voor iedereen die sociale verbindingen in de wijk wil versterken.
- Samenwerken in de sociale basis, met projecten als Sociale leerprocessen en de Partnerschapskaart.
- Sociale interventies: evalueren en leren, met de Effectencalculator, het Effectenplein en het meten van empowerment.
Armoede doorbreken: voorbeelden uit de praktijk
In de Armoede Experience ervaren deelnemers – vooral studenten, maar ook docenten – hoe het is om in armoede of financiële krapte te leven. De Werkplaats Sociaal Domein Arnhem en Nijmegen vormt daarvoor een projectteam met welzijnsorganisaties, de gemeente, vrijwilligers, ervaringsdeskundigen, studenten en medewerkers van de HAN. De experience beleefde in maart 2020 haar primeur; tijdens het Health webinar in oktober 2020 volgde een online variant, ontwikkeld door studentonderzoekers met docent-onderzoeker Carinda Jansen. Lees meer bij Levensecht: Armoede Experience.
Samen met de werkplaatsen in Twente en Utrecht onderzocht de werkplaats met partners in Lingewaard, Oldenzaal en Utrecht wat leidt tot verborgen armoede, met als doel een werkwijze voor het signaleren, bespreekbaar maken en doorbreken van structuren die tot armoede leiden. Het resultaat is de praktische ‘Gids voor het organiseren van Ontmoetingen die niet automatisch plaatsvinden’, in oktober 2021 overhandigd aan wethouder Aart Slob van de gemeente Lingewaard, waar drie kernen met de werkwijze aan de slag gaan. In de Week tegen armoede van oktober 2021 presenteerde de HAN bovendien het boek ‘Hoe je armoede doorbreekt’, met tips en ervaringen van mensen die zelf in armoede hebben geleefd, en een bijbehorende podcast.
Waar de werkplaats actief is
De Werkplaats Sociaal Domein Nijmegen is actief in de gemeenten Nijmegen, Arnhem, Overbetuwe, Heumen, Venlo, De Liemers (Zevenaar, Duiven en Westervoort), Cuijk, Grave, Mill en Sint Hubert, en Lingewaard. Wil je meer weten over het onderzoek van de HAN in het sociale domein? Kijk bij Onderzoek, bij de focus Health, die zich richt op het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen, of bij de berichten over de praktische gids en de Week tegen armoede.