Contact over de integrale aanpak

Wil je meer weten over het onderzoek naar een integrale aanpak tussen Zorg & Welzijn en Werk & Inkomen, de eindrapportage of de training voor hulpverleners? Hier lees je bij wie je terechtkunt.

werken in de hal

Mail het kenniscentrum of de projectleider

Voor algemene vragen over het project en over het onderzoek van het kenniscentrum HAN SOCIAAL mail je naar kenniscentrum.hansociaal@han.nl. Inhoudelijke vragen over de gezamenlijke cliëntoverleggen, de resultaten of de trainingsopzet stel je aan projectleider Lobke Havens, e-mail Lobke.Havens@han.nl. Het project is uitgevoerd vanuit het Lectoraat Versterken van Sociale Kwaliteit en hoort bij het zwaartepunt Health, focus Fair Health.

Snelle info

Status: afgerond. Startdatum: juni 2018. Looptijd: 28 maanden. Subsidie: ZonMw. Projectleider: Lobke Havens. Het onderzoeksproject is uitgevoerd in de gemeenten Nijmegen, Druten en Beuningen.

Waar het project over gaat

Mensen die in armoede leven en een afstand tot de arbeidsmarkt hebben, krijgen bij een gemeente vaak te maken met verschillende domeinen. Hoe kan een integrale aanpak tussen de domeinen ‘Zorg & welzijn’ en ‘Werk & Inkomen’ binnen een gemeente beter worden vormgegeven om deze mensen te helpen? In 2015 vond de transitie plaats: bepaalde typen hulpverlening die voorheen door het rijk werden georganiseerd en betaald, zijn overgeheveld naar de gemeenten. De gemeenten organiseren én betalen nu zelf de hulpverlening voor mensen thuis wanneer ze niet volledig zelfredzaam zijn, en voor mensen die niet zonder hulp kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt. Met dit onderzoeksproject is inzicht gekomen in hoe een integrale werkwijze tussen de domeinen zorg & welzijn en werk & inkomen nog beter kan worden vormgegeven om mensen te helpen die in armoede leven en een afstand tot de arbeidsmarkt hebben, binnen de context van de transitie.

Integraliteit en onderlinge afstemming om als één team tot een integrale aanpak te komen, werd door gemeenten als grootste knelpunt genoemd. Als er meerdere instanties betrokken zijn bij de hulpvragen van een cliënt, wisselden die organisaties te weinig informatie uit en moest een cliënt telkens opnieuw hetzelfde verhaal vertellen. Cliënten voelden zich van het kastje naar de muur gestuurd. Er was landelijk behoefte aan onderzoek om gemeenten te ondersteunen bij het plaatsen van zoveel mogelijk mensen in betaald werk en het terugdringen van armoede en problematische schulden. Wat werkt voor wie, wanneer en waarom, en wat niet?

Een nieuwe methode: samen aan tafel

In het project is geëxperimenteerd met een nieuwe methodiek: een integrale aanpak van een hulpverleningstraject door gezamenlijke cliëntoverleggen in te voeren met betrokken hulp- en dienstverleners uit de domeinen zorg & welzijn en werk & inkomen. De stem van de persoon die hulp vraagt, komt daarin uitvoerig aan bod. De cliënt en de hulpverlenende instanties zitten gezamenlijk aan tafel en bespreken de problemen en de mogelijke oplossingen.

Wat het onderzoek opleverde

In alle drie de gemeenten zijn de gezamenlijke cliëntoverleggen geobserveerd en zijn de deelnemers na afloop geïnterviewd over wat wel en niet werkte. Cliënten voelden zich in zo’n overleg duidelijk beter gehoord: ze hadden een eigen stem in de besluitvorming, konden aangeven waar voor hen de prioriteiten lagen en kregen weer meer de regie over hun leven. Het is heel belangrijk om het eerste gezamenlijke cliëntoverleg meteen aan het begin van het hulptraject te organiseren, zodat alle deelnemers vanaf het begin elkaars perceptie leren kennen en begrijpen. En een hulptraject heeft een veel betere kans van slagen wanneer eerst de financiële problemen worden aangepakt en pas daarna de problemen op andere leefgebieden.

Dat bleek ook uit het onderzoek ‘Niet over, maar met’, uitgevoerd door Tranzo Tilburg University, de HAN en Sterker sociaal werk: financiële problemen werken verlammend, en door eerst grip te creëren op die problemen ontstaat vaak meer ruimte om aan de andere te werken. Een van de belangrijkste uitkomsten is de noodzaak van een sterkere verbinding tussen professionals in zorg & welzijn en werk & inkomen. De resultaten en aanbevelingen zijn beschreven in een eindrapportage; daarnaast is een trainingsopzet ontwikkeld voor hulp- en dienstverleners en voor toekomstige hulpverleners die een opleiding volgen aan de HAN. Lees het Publieksrapport Project Integraal werken bij de aanpak van (arbeids)participatie en armoedeproblematiek (pdf).

Lectoraat Versterken van Sociale Kwaliteit

Rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid, solidariteit en menswaardigheid zijn de centrale waarden van sociale kwaliteit. Het Lectoraat Versterken van Sociale Kwaliteit is gericht op sociale kwaliteit als middel om achterstellingen te doorbreken en wil de kwaliteit van leven van mensen verbeteren. Vanuit het lectoraat verschijnen regelmatig publicaties.

Zwaartepunt Health

Met het zwaartepunt Health richt de HAN zich op het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Ook in Nederland leven hoogopgeleiden langer en gezonder dan mensen met een laag onderwijsniveau. Deze uitdaging vraagt om een multidisciplinaire aanpak en een integrale benadering, gericht op de persoon, de omgeving en de maatschappij.

Terug naar het project: Integrale aanpak Zorg & Welzijn en Werk & Inkomen. Meer projecten binnen deze focus: Fair Health.