Taakherschikking: hoog opgeleide zorgverlener kan ouderenzorg lucht geven
11 september 2017. Recent gepubliceerde uitkomsten van een onderzoek naar taakherschikking van HAN en het Radboudumc maken deel uit van een Tweede Kamerbrief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
De uitkomsten trekken veel aandacht in vakkringen: het onderzoek laat zien waar de ouderenzorg staat en wat er nodig is om verder te komen. Taakherschikking kan de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de ouderenzorg verbeteren. Het ministerie van VWS zet al enkele jaren in op het verschuiven van taken in de zorg en financierde het onderzoek.
Inzet van Verpleegkundig Specialisten en Physician Assistants
Hoogopgeleide zorgprofessionals zoals Verpleegkundig Specialisten en Physician Assistants kunnen taken overnemen van artsen, zodat deze ruimte krijgen voor andere taken. Deze hoogopgeleide zorgprofessionals vormen een relatief nieuwe beroepsgroep, met zelfstandige bevoegdheden en verantwoordelijkheden die in de wet zijn vastgelegd. Miranda Laurant, coördinator van het onderzoek en lector Organisatie van Zorg en Dienstverlening bij de HAN: ‘De inzet van Verpleegkundig Specialisten en Physician Assistants sluit aan bij maatschappelijke ontwikkelingen en kan de kwaliteit van de ouderenzorg verbeteren. Bovendien vormen deze professionals een verbindende schakel tussen artsen, verpleegkundigen en verzorgenden.’
Taakherschikking in de ouderenzorg nog in de kinderschoenen
Uit het onderzoek blijkt dat de inzet van hoogopgeleide zorgprofessionals in de ouderenzorg nog in de kinderschoenen staat. In huisartsenpraktijken en ziekenhuizen is al ruime ervaring met taakherschikking, maar in de ouderenzorg is dat nog niet het geval. De onderzoekers komen met aanbevelingen waarmee organisaties de taken beter kunnen verdelen.
Grote praktijkvariatie in de verdeling van zorgtaken
Een toenemend aantal verpleeghuizen heeft Verpleegkundig Specialisten en Physician Assistants in dienst, vanwege het tekort aan specialisten ouderengeneeskunde. Het ontbreekt de instellingen echter aan een eenduidige visie op de personeelssamenstelling, waardoor er een grote praktijkvariatie is in de verdeling van zorgtaken.
Onderbenutting van bekwaamheden en bevoegdheden
De onderzoekers zien op basis van literatuur en diepte-interviews met een groot aantal zorgprofessionals dat er ook veel onbekendheid is met de bevoegdheden van hoogopgeleide zorgprofessionals. Dat heeft onderbenutting tot gevolg. Uit casestudies in zeven verpleeghuizen bleek ook dat specialisten ouderengeneeskunde het vaak moeilijk vinden om verantwoordelijkheid uit handen te geven, waardoor Verpleegkundig Specialisten en Physician Assistants minder taken kregen dan waarvoor ze bekwaam en bevoegd zijn.
Raamwerk taakherschikking op Platform Zorgmasters
Om professionals en bestuurders te ondersteunen bij de implementatie van taakherschikking in de ouderenzorg hebben de onderzoekers een raamwerk ontwikkeld. Daarmee kunnen landelijke beroepsverenigingen en -koepels in gesprek gaan over de invulling van taakherschikking in de ouderenzorg. Ook biedt het handvatten voor organisaties om de personeelssamenstelling zo in te richten dat de juiste professional op de juiste plek bijdraagt aan verbetering van de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de ouderenzorg. Via het Landelijk Platform Zorgmasters stelt het ministerie van VWS het raamwerk ter beschikking.
Je inzetten voor de ouderen
Miranda Laurant ziet dat de ouderenzorg met een slecht imago kampt. ‘Ouderenzorg wordt door professionals als weinig aantrekkelijk ervaren en er is een krapte op de arbeidsmarkt. We hebben echter veel gepassioneerde mensen gesproken die zich vol overgave inzetten voor de ouderen. Er liggen volop kansen om de ouderenzorg te verbeteren met een goede personeelssamenstelling, waar hoogopgeleide zorgprofessionals deel van uitmaken.’
Bronnen: HAN, Radboudumc. Auteurs: Marcel Wortel en Annelies Peters. Publicaties: ‘Taakherschikking in de ouderenzorg: kansen, belemmeringen en effecten’ (rapport, 29 augustus 2017) en de Kamerbrief over taakherschikking in de ouderenzorg (29 augustus 2017): rapport en Kamerbrief verschenen op dezelfde dag.
Ook in dit onderzoeksveld
Het HAN-project ‘De Verpleegkundig Specialist-GGZ in de rol van regiebehandelaar’ kreeg een RAAK-publieksubsidie toegekend. Het doel is om Verpleegkundig Specialisten-GGZ binnen een team te ondersteunen bij de invulling van hun nieuwe rol als regiebehandelaar. Het onderzoek naar taakherschikking hoort bij het Kenniscentrum Duurzame Zorg en het Lectoraat Organisatie van Zorg en Dienstverlening van de HAN.
Lector Miranda Laurant
Dr. Miranda Laurant is lector voor het Lectoraat Organisatie van Zorg en Dienstverlening. Zij promoveerde bij de faculteit Medische Wetenschappen van de Radboud Universiteit Nijmegen op de effecten van de inzet van praktijkondersteuners in de huisartsenpraktijk, en draagt samen met lector Lisbeth Verharen zorg voor de vorming van het zwaartepunt Health. Als het gaat om taakherschikking, komen we naast de functie van verpleegkundig specialist ook die van physician assistant tegen: beide zijn gericht op het overnemen van taken van de medisch specialist, maar er zijn ook verschillen. Meer over het onderzoek: Taakherschikking in de ouderenzorg.